2007/Feb/05

ถ้าใครสนใจภาษาอีสานแล้วอยากจะลองหัดพูดดูเราก็มีวิธีที่จะทำให้คุณพูดได้ ...

ระบบเสียงภาษาไทยถิ่นอีสาน

ภาษาที่ใช้พูดกันในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยนี้บางถิ่นหรือบางจังหวัดอาจจะมีระบบเสียงดังกล่าวแตกต่างกันออกไปซึ่งในที่นี้พอสรุปลักษณะทั่วไปเกี่ยวกับระบบเสียงของภาษาไทยถิ่นอีสานได้ดังนี้ 

ระบบเสียงพยัญชนะ 

ภาษาไทยถิ่นอีสานมีหน่วยเสียงพยัญชนะทั้งหมด 20 หน่วยเสียง ได้แก่ 

เสียงพยัญชนะ

ภาษาไทยถิ่นอีสาน

Phonetic

ความหมาย

/ k /

ก้องแขน

กำไล

/ kh /

ขี้ฝ่า

เมฆ

/ ? /

ง่าน

งาน

/ c /

จ่อย

ผอม

/ n. /

ญ่าน

กลัว

/ d /

ดัง

จมูก

/ t /

ตาเวน

พระอาทิตย์

/ th /

เทื่อ

ครั้ง

/ n /

นัว

รสพอดี

/ b /

บักจ๋ก

จอบ

/ p /

ปากะเดิด

ปลากระดี่

/ ph /

ผ่า

เสื้อผ้า

/ f /

ฟ่าว *

รีบ *

/ m /

มื่อ*

วัน,เมื่อ *

/ y /

ยู

อยู่

/ l /

ไล

กลอนประตู

/ w /

เว่า

พูด

/ s /

ส่ม

รสเปรี้ยว

/ h /

เฮ็ด

ทำ

/ ? /

โอ

ขัน (ภาชนะ)

หน่วยเสียงพยัญชนะที่เป็นปฏิภาค ( Correspondence )

เสียงพยัญชนะของภาษาไทยถิ่นอีสานที่เป็นปฏิภาคกับหน่วยเสียงพยัญชนะในภาษาไทยมาตรฐาน 

( Standard Thai ( ST ) ) ดังนี้ 

ภาษาไทยถิ่นอีสาน Replaced by ST

n. ? y s ? ch h ? r l ? r

ตัวอย่างเช่น 

n. ? y ภาษาไทยถิ่นอีสาน Replaced by ST ญ่าม - ย่ามญ้าน - ย่านหญ่า - หญ้า 

s ? ch ภาษาไทยถิ่นอีสาน Replaced by ST สมวก - ฉมวกซอย - ช่วยเซ่า - เช้า 

h ? r ภาษาไทยถิ่นอีสาน Replaced by ST ฮู้ - รู้เฮ่า - เราฮ่อน - ร้อนฮัก - รัก 

l ? r ภาษาไทยถิ่นอีสาน Replaced by ST โลงเลียน - โรงเรียนโลก - โรคลด - รถ 

ข้อสังเกต ( Observation ) หน่วยเสียงพยัญชนะ 

1) หน่วยเสียงพยัญชนะไทยถิ่นอีสาน ซึ่งเมื่อเทียบกับภาษาไทยมาตรฐาน ( ST ) แล้วจะเห็นได้ว่าในพยัญชนะไทยถิ่นอีสานไม่มีหน่วยเสียง / ch / และ / r /

เช่น สลาด / s?l? : t / ? ฉลาด / ch?l? : t /

ฮาก / h? : k / ? ราก / r? : k /

ซึ่งหน่วยเสียง / ch / จึงเป็นปฏิภาคกับหน่วยเสียง / s / และหน่วยเสียง / r / จึงเป็นปฏิภาคกับหน่วยเสียง / h / , / l / ใน ภาษาไทยมาตรฐาน 

2) ในภาษาไทยถิ่นอีสานมีหน่วยเสียงพยัญชนะ / n. / เป็นเสียงขึ้นจมูกไม่มีในภาษาไทยมาตรฐาน ส่วนเสียงพยัญชนะ / y / ในภาษาไทยมาตรฐานนั้นมีบางคำที่ภาษาถิ่นอีสานออกเสียงเป็น / y / เหมือนภาษาไทยมาตรฐาน เช่น ยา / ya : / ? ยา / ya :/ และบางคำออกเสียงเป็น / n. / เช่น หญ่า / n.? : / ? หญ้า / y? : /

ดังนั้น หน่วยเสียง / n. / จึงเป็นปฏิภาคกับหน่วยเสียงพยัญชนะ / y / ในภาษาไทยมาตรฐาน 

3 ) เสียงพยัญชนะควบกล้ำ ไม่มีปรากฏในภาษาไทยถิ่นอีสาน และจะสังเกตได้ว่าพยัญชนะควบกล้ำ / w / ใ นภาษาไทยมาตรฐานนั้นภาษาไทยถิ่นอีสานจะออกเสียงเป็นเสียงสระ / ua / เช่น ไม้กวด / m? : yku?t / ? ไม้กวาด / m? : ykw? : t / , ควม / khuam / ? ความ / khwa : m / เป็นต้น 

4 ) คำว่า เร็ว เช่น คนแลนหัน ๆ, คนแลนไว ๆ หมายถึง คนวิ่งเร็ว ๆ, ฟ่าวกินเร็ว ๆ หมายถึง ให้รีบกินเร็ว ๆ 

คำว่า หัน ๆ และ ไวๆ เป็นคำที่หมายความถึงการเตรียมความพร้อมวิ่งในลักษณะเร็ว ๆ 

ดังจะเห็นได้ว่า คำว่า ฟ่าว ไม่ได้มีความหมายว่า เร็ว แต่จะให้ความหมายว่ารีบซึ่งคำว่า 

ฟ่าวนี้ จะวางไว้หน้าคำกริยา เช่น ฟ่าว นอนแหม่ ฟ่าว เดินแหม่ 

5) คำว่า มื่อ = day ในความหมายว่า วัน เช่น มื่ออืน (วันพรุ่งนี้) มื่อนี่ (วันนี้) เป็นต้น แต่จะไม่ใช้ มื่อ เป็น มื่ออาทิตย์ มื่อจันทร์ จะใช้คำว่า วัน เรียก วันอาทิตย์ วันจันทร์ เพราะเป็นศัพท์บัญญัติ และ ใช้เป็นความหมายว่า เมื่อ ในคำว่า มื่อเซ่า (เมื่อเช้า) มื่อแลง (เมื่อเย็น) เป็นต้นซึ่งเป็นการบอกช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ในวันหนึ่ง ๆ 

6) ในภาษาถิ่นอีสานมีหมายคำที่ออกเสียงในภาษาเหมือนกัน หรือใกล้เคียงกัน เช่น 

เฮ็ด (ทำ) = เห็ดร้อย (100) = ฮ้อย (มาลัย)ฮาก (อาเจียน) = ราก (ไม้)ไห้ (ร้องไห้) = ให้ (กริยา) 

ซึ่งวิเคราะห์ได้ว่าอาจเกิดจากความบังเอิญในการออกเสียงในภาษาถิ่นอีสานที่มีความคล้องจองกับภาษาไทยมาตรฐานจึงทำให้มีบางคำออกเสียงเหมือนหรือคล้ายกัน แต่คนในถิ่นสามารถเข้าใจกันได้โดยอาศัยปริบทเป็นตัวชี้ความหมาย 

* ดูเพิ่มเติมที่ข้อสังเกต ( Observation ) ในหน่วยเสียงพยัญชนะ

สระ 

สระในภาษาไทยถิ่นอีสานแบ่งเป็นสระเดี่ยว 18 เสียง และสระประสม 3 เสียงโดยสระเดี่ยวแบ่งเป็นสระเสียงสั้น 9 เสียง และเสียงยาวอีก 9 เสียง คือ 

สระเดี่ยว 18 เสียงคือ 

สระเดี่ยว

ภาษาอีสาน

phonetic

ความหมาย

อะ

กั๋บ

กลับ

อา

ส่าง

บ่อ

อิ

นิ่น

นิล

อี

พี่

อ้วน

อุ

คุ

ถัง

อู

คู่

ร่อง

โอะ

ข๋บ

กัด

โอ

เอะ

เฮ็ด

ทำ

เอ

เพ่น

เพ็ญ

แอะ

แล่ง

เย็น

แอ

แม

เมีย

อึ

ทึ๊น

เงินทุน

อือ

มื่อ

วัน

เอาะ

ง่องแง่ง

ลูกน้ำ

ออ

ปาคอ

ปลาช่อน

เออะ

เถิก

ตัวผู้

เออ

เอิ๋ก

อก

ข้อสังเกต (observations)

คำว่า กัด ภาษาถิ่นอีสานใช้ ข๋บ เมื่อใช้กับสัตว์เช่นยุงหรือใช้ในความหมายว่ากัดฟันเช่น ข๋บแข่ว

คำว่า เงินทุน ภาษาถิ่นอีสานแต่เดิมใช้ ทึ๊น ปัจจุบันใช้ว่า เงินทุนเหมือนภาษา standard thai

สระประสม 3 เสียงคือ 

สระประสม

ภาษาอีสาน

phonetic

ความหมาย

เอีย

เกียน

เกวียน

เกี้ย

ค้างคาว

เอือ

เซือม

เคลิ้มหลับ

ทุกเมือ

ทุกวัน

อัว

นั่ว

รสพอดี

ห้วย

ลำธาร

นอกจากนี้ ยังมีสระที่เป็นปฏิภาคกับสระในภาษาไทยมาตรฐาน คือ 

ภาษาท้องถิ่นอีสาน

ภาษาไทยมาตรฐาน

โอะ

บ้ง

อุ

บุ้ง

เออะ

สะเอิก

เพิ่ง

อึ

สะอึก

ผึ้ง

เอีย

เปียก

เอือ

เปลือก

โอ

โต๋

อัว

ตัว

เออ

เสอ

เอือ

เสือ

แอ

แอว

เอ

เอว

อี

ขี๋น

อือ

ขืน

เออ

เหิ่ม

อา

ห่าม

อัว

ขวน

สวย

อา

ขวาน

สาย

เอีย

เฟี้ยง

อา

ฟาง

อึ

อึ๋ด

โอะ

อด

เออะ

เอิ๋ก

โอะ

อก

อึ

คึด

อิ

คิด

อือ

ถืก

อู

ถูก

ข้อสังเกต (observations)

บางท้องถิ่นมีสระประสมเพียง 2 เสียงคือเอียกับอัวโดยเสียงเอียเป็นปฏิภาคกับเอือในภาษาไทยมาตรฐาน เช่น เสีย -> เสือ 

บางถิ่นเออเป็นปฏิภาคกับเอือในภาษาไทยมาตรฐาน เช่น เสอ -> เสือ 

สระปฏิภาค มีบางคำที่ไม่เป็นไปตามกฎ เช่น มุ้ง ออกเสียงว่า มุ้ง ไม่เป็น ม้ง 

คำที่ยกตัวอย่างส่วนใหญ่เป็น similar from เนื่องจากคำเหล่านี้ออกเสียงภาษาไทยมาาตรฐานตามสำเนียงท้องถิ่น 

วรรณยุกต์ 

เสียงวรรณยุกต์ที่ใช้พูดกันในภาษาถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือต่างไปจากเสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยมาตรฐานและคนต่างท้องที่กันก็ออกเสียงต่างกันไปบ้างแต่ก็ยังพอจะทราบได้ว่าเป็นศัพท์เดียวกันเสียงวรรณยุกต์ที่ต่างกันนี้แบ่งได้เป็น 5 กลุ่มใหญ่ ๆ ตามท้องถิ่นดังนี้ 

กลุ่มที่ 1 ใช้ในเขตบริเวณจังหวัดกาฬสินธุ์ นครพนม มุกดาหาร ร้อยเอ็ด ยโสธรมหาสารคาม หนองคาย อุบลราชธานี อุดรธานี ขอนแก่นบางพื้นที่ และนครราชสีมาบางท้องที่ 

กลุ่มที่ 2 ใช้ในเขตบริเวณจังหวัดชัยภูมิ และขอนแก่นบางท้องที่ 

กลุ่มที่ 3 ใช้พูดในบริเวณจังหวัดเลย และชัยภูมิบางอำเภอ 

กลุ่มที่ 4 ใช้พูดในบริเวณจังหวัดนครราชสีมาบางท้องถิ่น 

กลุ่มที่ 5 ใช้พูดในบริเวณจังหวัดศรีสะเกษ และจังหวัดสุรินทร์บางท้องถิ่น 

Comment

Comment:

Tweet


#117 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#114 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#114 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#116 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#112 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#112 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
#111 by (49.230.174.22|49.230.174.22) At 2015-02-25 18:41,
sad smile jhutyuyopop[uy9uopk;loi
#110 by (106.0.211.246|106.0.211.246) At 2015-02-16 11:12,
#109 by (1.1.237.31|1.1.237.31) At 2015-02-14 18:47,
#108 by ิำำbee enoku (1.46.41.19|1.46.41.19) At 2015-02-13 17:34,
cry
#107 by (118.175.150.254|118.175.150.254) At 2015-01-12 20:47,
cry
#106 by (118.175.150.254|118.175.150.254) At 2015-01-12 20:47,
มีคำว่า  มุ่งดู  ไหมangry smile
#105 by (1.4.246.161|1.4.246.161) At 2014-08-29 16:24,
wink wink surprised smile embarrassed embarrassed question
#104 by film (110.78.144.111|110.78.144.111) At 2014-02-17 17:16,
#103 by ื่้ (103.7.57.18|125.27.108.173) At 2012-09-09 14:58,
ควย
#102 by มณธิกสญจน์ (183.89.0.202) At 2012-02-09 18:15,
คำกิริยา
#101 by เเดง (122.155.36.242) At 2012-01-17 11:10,
ขอบคุณค่ะ ที่มีคำเยอะ แต่น่าจะมากกว่านี้น่ะค่ะ จาก เด็กเรียนค่ะ
big smile surprised smile confused smile
#100 by parn...parn...parn (101.109.130.56) At 2011-09-20 20:10,
ขอแบบแยกเป็นหมวดหมู่ค่ะopen-mounthed smile open-mounthed smile
#99 by แพรว (182.93.195.10) At 2011-09-19 13:51,
big smile open-mounthed smile confused smile big smile open-mounthed smile confused smile surprised smile double wink question
#98 by (182.93.195.10) At 2011-09-19 13:44,
ได้ความรู้มากเลยค่ะ
ขอบคุณค่ะ กำลังทำรายงานนี้confused smile open-mounthed smile big smile
#97 by แพรว (182.93.195.10) At 2011-09-19 13:41,
ไม่มีหมวดคำการสื่อสารเลยนะ
#96 by LOVE YON (101.109.146.214) At 2011-09-03 10:24,
double wink แจ๋ว
#95 by ดี (203.172.169.114) At 2011-08-29 10:22,
big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry
#94 by พราว (183.89.253.11) At 2011-01-26 19:41,
ดี
#93 by ฟ้า (223.205.69.230) At 2011-01-19 12:52,
thank yousurprised smile wink double wink cry
#92 by (49.228.196.183) At 2011-01-02 09:08,
อยากให้มีเยอะๆมากกว่านี้นะbig smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry
#91 by ไม่บอก (182.52.88.84) At 2010-12-26 16:27,
ไม่มีคำที่ต้องการเลยอ่ะsad smile angry smile
#90 by patty (161.200.154.171) At 2010-12-02 13:31,
55555555555555555555555(**********
#89 by (119.42.82.42) At 2010-10-03 19:56,
#88 by (119.42.82.42) At 2010-10-03 19:55,
Bestiner
#87 by (119.42.82.42) At 2010-10-03 19:55,
เยอะดีค่ะsurprised smile
#86 by xxxx (124.121.214.118) At 2010-10-02 11:46,
#85 by (61.90.111.236) At 2010-09-30 18:23,
#84 by (61.90.111.236) At 2010-09-30 18:22,
#83 by (61.90.111.236) At 2010-09-30 18:21,
big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry
#82 by (61.90.111.236) At 2010-09-30 18:20,
ความหมายไม่ดี
#81 by ดิว (182.53.158.93) At 2010-09-23 17:07,
พี่เเอบเจ็บ 100
#80 by คนสวย (183.89.207.146) At 2010-09-19 12:47,
เเซบอีหลีเด้อ embarrassed surprised smile wink open-mounthed smile sad smile surprised smile embarrassed question question tongue question
#79 by sara (183.89.207.146) At 2010-09-19 12:44,
wink Ha Ha Ha
#78 by (58.9.153.191) At 2010-09-16 18:26,
angry smile tongue sad smile
#77 by (118.173.139.229) At 2010-09-11 16:38,
มั่วหน้าดางแต่ละคนกวนตีนอีหลีวะถ้าไปแถวบ้านข่อยเจ็บคักๆๆสุมมูนี่
#76 by ปีศาจ (58.137.163.66) At 2010-09-10 01:46,
ไม่ได้มีแค่ภาษาอีสานที่เขาเรียกว่าลาวอย่างเดียวนะมีภาษาภูไท ด้วยนะเนี้ย
embarrassed
#75 by ปีศาจ (58.137.163.66) At 2010-09-10 01:24,
แลง ครับ ไม่ใช่ แล่งแก้ด้วยภาษาอีสานจะวิบัติ
#74 by ปีศาจ (58.137.163.66) At 2010-09-10 01:20,
#73 by (118.172.77.156) At 2010-09-01 14:12,
#72 by อื้เท่ (180.180.223.213) At 2010-08-31 13:00,
ทำรายกานหยอ big smile big smile big smile big smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile confused smile confused smile confused smile confused smile confused smile confused smile confused smile question question question question question question question cry cry cry cry cry cry cry cry double wink double wink double wink double wink double wink double wink double wink question question question question question question question
#71 by ฟางงับ (119.31.121.87) At 2010-08-31 00:37,
embarrassed sad smile
#70 by นน (125.26.224.170) At 2010-08-30 18:53,
ว่าจะจำเอาไปใช้บ้างเเต่เยอะมาก สงสัยจำไม่หมดแน่
open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile question question question question question question question question question question question question question question
#69 by อัน (125.26.201.66) At 2010-08-30 17:43,
ว่าจะจำเอาไปใช้บ้างเเต่เยอะมาก สงสัยจำไม่หมดเเน่ๆsad smile sad smile open-mounthed smile open-mounthed smile double wink double wink question question
#68 by อัน (125.26.201.66) At 2010-08-30 17:40,